Grote Kerk vanaf de stadswal
Begin arrow Zoeken woensdag, 20 september 2017
Hoofdmenu
Begin
Protestantse Gemeente
Stichting Kunst en Cultuur
Werkgroep Kerk en Kunst
Klokkenluidersgilde
Geschiedenis
Grafmonument
Blog restauratie
Hoofdorgel
Kabinetorgel
Kistorgel
Kerkregisters
Links
Contact
Route
Zoeken
blog 4 - Reiniging van de beeldhouwwerken PDF Afdrukken E-mail
Geschreven door P. Terwen en A. Van Rossem   
Nadat het bovenste deel van het baldakijn is hersteld door de schilderkunstspecialisten, is nu het monument zelf aan de beurt. Wegens de werkzaamheden aan de schilderingen van het baldakijn was een werkvloer boven de ligbeelden van het monument gemaakt. Bij de ceremoniŽle aanvang van de restauratie lag die werkvloer er al en vanaf daar konden enkele gasten een blik werpen op de schade aan de schildering en vervolgens werd de werkvloer gebruikt door de restauratoren.
Nu hun werkzaamheden aan het baldakijn zijn afgerond, kon de werkvloer weer worden weggenomen en kwamen de ligbeelden weer in zicht.
De stenen onderdelen die destijds te hoog waren omdat ze de werkvloer in de weg stonden waren reeds gedemonteerd door de beeldhouwkunstrestauratoren. Dat betrof de engelen op de hoeken en de toortsdragende engelen aan het hoofd- en voeteneind van de ligbeelden.
Bij de verwijdering van de toortsdragers bleek al snel dat deze waren vastgezet met ijzeren doken en dat door roesten van deze doken op sommige plaatsen het ijzer zo was uitgezet dat de omringende steen van hun basement was opengebroken. De ijzeren doken zijn doorgezaagd en de resten ervan verwijderd uit de steen en de door roest losgekomen delen van de steen zorgvuldig geborgen.
De engelen op de hoeken daarentegen gaven geen problemen: ze stonden los op hun plek en konden probleemloos weggehaald worden. Het mag een waar wonder heten dat in de loop van de tijd met deze kleine sculpturen geen ongelukken zijn ontstaan. De engelen zijn naar het atelier van de restaurator gebracht en daar is met de reiniging ervan aangevangen. Wat opviel bij de reiniging was dat het oppervlak iets ruw was (foto 1). Het vermoeden is dat de cupidos in de 19e eeuw opgehakt zijn. Dit is een voor die periode (helaas) gangbare reinigingsbehandeling voor vervuilde steenoppervlakken waarbij vaak een dun schilletje steen wordt weggehakt zodat weer op de schone steen uitgekomen wordt.
Het resultaat is een iets ruw oppervlak waar de banen van de beitel door een deskundig oog te onderscheiden is. Bij de reiniging van alle delen wordt onder meer stoom gebruikt (foto 2).
Het proces van reinigen van de steenhuid is gecompliceerd door het feit dat er na afloop van de behandeling geen verschillen in de mate van reiniging in de verschillende onderdelen van het monument mogen blijken. Het feit dat er twee witte steensoorten (Avendersteen en Baumbergerkalksteen) zijn gebruikt voor de verschillende onderdelen is al een probleem op zich, maar onderdelen die van een zelfde steensoort zijn vervaardigd mogen zich in mate van reiniging niet van elkaar gaan onderscheiden.
Bij de reiniging van de huid van de natuursteen zijn op tal van plaatsen fragmentjes van polychromie (kleur) aangetroffen. Die deeltjes zijn soms zo klein, dat de kleur ervan slechts met een loep is waar te nemen. Zeker het goud dat vaak in de haren van de engelen voorkomt is nauwelijks met het blote oog te zien, maar wel aanwezig. Door de mistige geschiedenis van de behandelingen die het monument is het nauwelijks meer te bepalen van welke periode de kleurresten zijn.
Van de vele plaatsen waar kleur wordt aangetroffen wordt een overzicht gemaakt zodat we toch de gegevens voor het nageslacht kunnen bewaren.

P. Terwen in samenwerking met A. Van Rossem (restaurator)

Image

Foto 1:
Sporen van een oude restauratie. Goed is te zien dat het oppervlak van het beeldhouwwerk van deze putto niet meer glad is, maar het ziet er uit alsof het is bijgeschaafd. Dit zijn sporen van een restauratiefase in de 19e eeuw.

Image

Foto 2:
Het stomen van de ligbeelden. Er worden diverse reinigingsmethoden toegepast, waaronder het stomen van het steenoppervlak. Door zorgvuldig met stoom om te gaan is vuil dat zich in de structuur van de steen heeft genesteld los te maken en het geringe vocht dat door de gecondenseerde stoom neerslaat, gemengd met het vuil, wordt afgenomen met tissue. De methode wordt dermate zorgvuldig uitgevoerd dat de geringe en resterende partikels van de oude polychromie kunnen worden ontzien.
 
< Vorige   Volgende >